Małe przyjemności

"Smaczna herbata i dobra książka - mmmm, dwie życiowe przyjemności, które doprowadzają mnie na próg raju"*

Christine Hanrahan

Źródło

*Źródło: Kalendarz 2013, Patronat: Dilmah, Wydawca: Oficyna Wydawnicza Przybylik

Kartka z kalendarza 2

z 25 października 2013

Jan Rurański odpowiada na proste pytania

Skąd słowo "herbata"?

Dlaczego polskie słowo "herbata" jest odmienne od większości określeń tego napoju na świecie? Najstarsza chińska nazwa napoju herbacianego wymawiana jest cza-i. Skąd wzięły się wszystkie azjatyckie, a także słowiańskie nazwy herbaty. Tak nazywają ją Rosjanie, Bułgarzy, Czesi, Serbowie. Hindusi wymawiają czhaj lub dżaj, Arabowie - szaj. Japończycy przejęli to słowo od Chińczyków jako tia i stąd pochodzi angielska nazwa herbaty tea oraz botaniczna łacińska - thea. Polska herbata, mówią językoznawcy, to zbitka słów łacińskich: herba, czyli ziele, i thea - herbata. Razem więc "ziele herbaciane". W Polsce widocznie dłużej niż w innych krajach sprzedażą herbaty zajmowali się aptekarze i stąd ta "apteczna" nazwa. Ciekawe, że naczynie do gotowania wody na herbatę nazwaliśmy czajnikiem, a do zaparzania - czajniczkiem. Jest to bliższe chińskiemu oryginałowi, choć na logikę powinniśmy mówić herbatnik.*

Źródło

* Źródło: Kalendarz 2013, Patronat: Dilmah, Wydawca: Oficyna Wydawnicza Przybylik

Kartka z kalendarza

z 1 listopada 2013

Polszczyzna jak Miodek

Od listu na drzewie
do listu na kopercie

Wyraz list oznaczał pierwotnie "list drzewa, czyli dzisiejszy liść". To dawne brzmienie i znaczenie zachowało się tylko w złożeniu listopad będącym nazwą jedenastego miesiąca roku: listopad - "okres, w którym listy (dzisiejsze liście) opadają". Do listu z drzewa podobna była była kartka papieru przeznaczona do korespondencji, więc w pewnym momencie zaczęto ją przenośnie nazywać listem. Określenie to przetrwało do dziś i całkowicie zatraciło swój pierwotny, metaforyczny charakter. Słowa liść w ogóle nie było w naszym języku. Funkcjonowało tylko (to) liście - rzeczownik zbiorowy taki jak kwiecie czy pierze (list - liście, kwiat - kwiecie, pióro - pierze). W pewnym jednak momencie dziejów polszczyzny potraktowano je jak formę liczby mnogiej z końcówką -e i od niej przez odrzucenie owego e urobiono pojedynczy liść.*

*Źródło: Kalendarz 2013, Patronat: Dilmah, Wydawca: Oficyna Wydawnicza Przybylik